M? nh?t v/e ch/ai, cha không có, n/? si/nh b? b?n bè x//a lá//nh su?t 12 n?m h?c, ngày nh?n b?ng khen, em ?ã phát bi?u m?t câu khi?n c? tr??ng chìm trong n??c m?t
Tác giả: Trang
Trạng thái: hoan-thanh
Lượt xem: 27
M? nh?t v/e ch/ai, cha không có, n/? si/nh b? b?n bè x//a lá//nh su?t 12 n?m h?c, ngày nh?n b?ng khen, em ?ã phát bi?u m?t câu khi?n c? tr??ng chìm trong n??c m?t……”M? nh/?/t v? ch? ai, cha không có.”
Câu nói ?ó c?a m?t ??a b?n l?p 3 khi?n Th?o ??ng ch/?t l/?ng gi?a sân tr??ng. M?t em ?? b?ng vì x/?u h/?, n??c m?t không k?p r?i ?ã b? nu?t vào lòng, ngh?n l?i n?i c/? h/?ng. T? ngày hôm ?ó, ánh m?t c?a b?n bè trong l?p thay ??i h?n: có ??a nhìn em th??ng h?i, có ??a c??i khúc khích sau l?ng, có ??a thì tránh xa nh? th? em mang b?nh truy?n nhi?m. Th?o ?ã s?ng 12 n?m nh? th? – gi?a nh?ng l?i xì xào, nh?ng cái nhìn s/o/i m/ói
Nh?ng ??n hôm nay, ngày em nh?n b?ng khen th? khoa t?t nghi?p, em ch? nói ?úng m?t câu trên b?c phát bi?u mà khi?n c? h?i tr??ng h?n 1.000 ng??i r?i n??c m?t:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình ngh/èo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? b/ã/i r/ác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
Th?o không có h? ??y ?? trên gi?y khai sinh. Tên em ch? v?n v?n là “Nguy?n Th?o”, không có tên cha. M? em – bà Hai – là ng??i ph? n? l??m ve chai s?ng ? khu ? chu?t c?nh ch? ?a Kao. M?i ng??i g?i bà là “bà ?iên nh?t rác”, vì bà th??ng c??i nói m?t mình, ??u tóc r?i bù, su?t ngày ?i lang thang trong cái áo m?a rách, kéo lê chi?c xe ba gác nh? ch? ??y chai l?
Không ai bi?t rõ ngu?n g?c c?a Th?o. Ng??i ta ??n r?ng m?t ?êm m?a to n?m 2013, bà Hai nh?t ???c m?t b/é g/ái s;? sinh trong th/ùng r/ác g?n b?nh vi?n T? D?. Bà qu?n em trong bao b?, mang v? túp l?u ?m th?p c?a mình, c?t dây r?n b?ng kéo r? r?i nuôi l?n b?ng s?a h?p xin ???c t? các ti?m t?p hóa. Không gi?y khai sinh, không ai làm ch?ng, không có b?o hi?m, không có h? kh?u – Th?o l?n lên nh? m?t cái bóng l?ng l? trong xóm lao ??ng ng//hèo.
Th?o h?c gi?i t? nh?. Em mê sách v?, ??c bi?t là v?n h?c – n?i mà nh?ng nhân v?t b?t h?nh nh? mình v?n có th? s?ng t? t?, m?nh m?. Nh?ng dù em ??t bao nhiêu ?i?m 10, gi?y khen dán ??y t??ng, c?ng không xóa n?i ánh m?t dè ch?ng c?a ph? huynh và th?y cô khi th?y m? em t?i h?p ph? huynh.
“Con bé ?ó con ai v?y?”
“Nghe nói bà ?iên l??m rác ?? ra ?ó. Ch?c không bình th??ng ?âu…”
“Không cho con mình ch?i v?i nó, lây cái ngh/i?p v//ô ph//úc.”
Th?o h?c cách c??i m?m, cúi ??u chào l? phép, và không bao gi? k? gì v? gia ?ình. Nh?ng t?i v?, em v?n ôm m? trong c?n nhà d?t, ng?i h?c d??i ánh ?èn d?u, và nghe bà Hai l/?m b//?m k? ?i k? l?i chuy?n nh?t ???c “b;é c;on” trong ?êm m?a….Quý ??c gi? xem thêm trong bình lu?n???
“M? nh?t v? ch? ai, cha không có.”
Câu nói ?ó c?a m?t ??a b?n l?p 3 khi?n Th?o ??ng ch?t l?ng gi?a sân tr??ng. M?t em ?? b?ng vì x?u h?, n??c m?t không k?p r?i ?ã b? nu?t vào lòng, ngh?n l?i n?i c? h?ng. T? ngày hôm ?ó, ánh m?t c?a b?n bè trong l?p thay ??i h?n: có ??a nhìn em th??ng h?i, có ??a c??i khúc khích sau l?ng, có ??a thì tránh xa nh? th? em mang b?nh truy?n nhi?m. Th?o ?ã s?ng 12 n?m nh? th? – gi?a nh?ng l?i xì xào, nh?ng cái nhìn soi mói, nh?ng tin ??n ??c ??a v? “??a con không cha, m? nh?t v? t? bãi rác”.
Play
00:00
00:00
01:31
Mute
Play
Nh?ng ??n hôm nay, ngày em nh?n b?ng khen th? khoa t?t nghi?p, em ch? nói ?úng m?t câu trên b?c phát bi?u mà khi?n c? h?i tr??ng h?n 1.000 ng??i r?i n??c m?t:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình nghèo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? bãi rác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
Th?o không có h? ??y ?? trên gi?y khai sinh. Tên em ch? v?n v?n là “Nguy?n Th?o”, không có tên cha. M? em – bà Hai – là ng??i ph? n? l??m ve chai s?ng ? khu ? chu?t c?nh ch? ?a Kao. M?i ng??i g?i bà là “bà ?iên nh?t rác”, vì bà th??ng c??i nói m?t mình, ??u tóc r?i bù, su?t ngày ?i lang thang trong cái áo m?a rách, kéo lê chi?c xe ba gác nh? ch? ??y chai l? b?n th?u.
Không ai bi?t rõ ngu?n g?c c?a Th?o. Ng??i ta ??n r?ng m?t ?êm m?a to n?m 2013, bà Hai nh?t ???c m?t bé gái s? sinh trong thùng rác g?n b?nh vi?n T? D?. Bà qu?n em trong bao b?, mang v? túp l?u ?m th?p c?a mình, c?t dây r?n b?ng kéo r? r?i nuôi l?n b?ng s?a h?p xin ???c t? các ti?m t?p hóa. Không gi?y khai sinh, không ai làm ch?ng, không có b?o hi?m, không có h? kh?u – Th?o l?n lên nh? m?t cái bóng l?ng l? trong xóm lao ??ng nghèo.
Th?o h?c gi?i t? nh?. Em mê sách v?, ??c bi?t là v?n h?c – n?i mà nh?ng nhân v?t b?t h?nh nh? mình v?n có th? s?ng t? t?, m?nh m?. Nh?ng dù em ??t bao nhiêu ?i?m 10, gi?y khen dán ??y t??ng, c?ng không xóa n?i ánh m?t dè ch?ng c?a ph? huynh và th?y cô khi th?y m? em t?i h?p ph? huynh.
“Con bé ?ó con ai v?y?”
“Nghe nói bà ?iên l??m rác ?? ra ?ó. Ch?c không bình th??ng ?âu…”
“Không cho con mình ch?i v?i nó, lây cái nghi?p vô phúc.”
Th?o h?c cách c??i m?m, cúi ??u chào l? phép, và không bao gi? k? gì v? gia ?ình. Nh?ng t?i v?, em v?n ôm m? trong c?n nhà d?t, ng?i h?c d??i ánh ?èn d?u, và nghe bà Hai l?m b?m k? ?i k? l?i chuy?n nh?t ???c “bé con” trong ?êm m?a.
M?i ngày ?i h?c là m?t tr?n chi?n. Có hôm em b? b?n gi?u dép, v?t t?p vào thùng rác, có hôm b? ??t bi?t danh “Th?o rác”, “con ?iên con”. M?t l?n b? g?i lên b?ng ki?m tra ??t xu?t, em không tr? l?i n?i vì ?ang s?t siêu vi. C? l?p c??i r?n r?n:
“Trí thông minh nh?t t? rác mà!”
Th?y ch? nhi?m c?ng ch? nh?n m?t: “V? nhà xem l?i cách s?ng.”
Th?o ch?a t?ng trách m?. Dù bà Hai không bi?t ??c, không bi?t vi?t, nh?ng chính bà ?ã d?y em nh?ng bài h?c làm ng??i ??u tiên:
“Không ai nghèo b?ng ng??i không có lòng th??ng ng??i khác.”
“M? nh?t con t? rác, nh?ng tr?i cho con trí khôn, thì ph?i bi?t s?ng t? t? h?n ng??i.”
“Ng?ng m?t lên, con ?. Không ai ???c quy?n làm mình cúi ??u ngoài chính b?n thân.”
Có l?n, bà Hai bán ve chai ???c 40.000 ??ng, li?n mua cho Th?o quy?n sách luy?n thi ??i h?c c? rách ? ti?m sách c?. Bà x?p t?ng trang l?i c?n th?n, l?y b?ng keo dán cho ph?ng phiu. Bà nói: “M? không cho con ???c ngôi nhà, nh?ng m? cho con ???c m?t t?m b?n ??. Con ph?i t? tìm ???ng ra kh?i bãi rác này.”
N?m l?p 10, Th?o ?o?t gi?i Nh?t V?n c?p thành ph?. Bài vi?t c?a em có tên “Nh?ng ?i?u m? ch?a t?ng h?c nh?ng ?ã d?y tôi”. Bài vi?t ???c chia s? r?ng rãi trên m?ng, có ng??i tìm ??n t?n n?i h?i chuy?n. Báo chí g?i em là “n? sinh m? côi cha, s?ng cùng m? nh?t rác, h?c gi?i v??t khó”.
Th?y cô d?n nhìn em b?ng ánh m?t khác. Nhà tr??ng mi?n toàn b? h?c phí. M?t cô giáo ch? nhi?m còn l?ng l? mua cho em m?t b? ??ng ph?c m?i. Nh?ng b?n bè thì v?n có hai phe rõ r?t: m?t s? th??ng c?m, ng??ng m?; m?t s? ganh ghét, cho r?ng em “làm màu ?? ???c th??ng h?i”.
Th?o không quan tâm. Em ch? bi?t h?c. M?i ?i?m 10 là m?t viên g?ch lát ???ng cho m?. M?i k? thi là m?t tr?n chi?n ?? m? em có th? ng?ng cao ??u m?t l?n trong ??i.
N?m Th?o h?c l?p 12, bà Hai qua ??i vì tai bi?n m?ch máu não. Hôm ?ó em v?a thi xong môn V?n k? thi th? t?t nghi?p. C?m t? ?? V?n ra kh?i phòng thi, ch?a k?p c??i, thì hàng xóm g?i báo m? ngã x?u trong lúc kéo xe ve chai d??i tr?i n?ng 40 ??.
Em v? t?i nhà thì m? ?ã ?i r?i.
Tang l? không có ng??i thân, ch? có vài cô bác trong xóm th??ng tình ??n ??a ti?n. Th?o ??t t? ?? thi V?n lên bàn th?, ??c bài vi?t c?a mình cho m? nghe. Bà Hai không bi?t ch?, nh?ng em tin bà s? nghe ???c.
Th?o thi ??i h?c và ??u th? khoa ngành V?n h?c c?a m?t tr??ng ??i h?c l?n. Ngày nh?n b?ng khen th? khoa toàn kh?i, em b??c lên sân kh?u v?i mái tóc bu?c g?n, ?ôi m?t ??m l? nh?ng không r?i gi?t nào.
Và em nói:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình nghèo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? bãi rác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
C? h?i tr??ng l?ng ?i. R?i m?t tràng pháo tay vang lên – kéo dài mãi.
Sau l? vinh danh, nhi?u ng??i ng? r?ng Th?o s? “lên ??i” – có h?c b?ng, ???c tài tr? h?c phí, ???c giúp ?? ?? v??n lên. ?úng là em có h?c b?ng – nh?ng ch? v?a ?? ?óng ti?n h?c và ký túc xá. M? không còn n?a, túp l?u c? ? xóm lao ??ng ?ã b? gi?i t?a, không n?i n??ng t?a, Th?o b?t ??u cu?c s?ng sinh viên v?i hai b? qu?n áo, m?t ba lô rách và 500.000 ??ng ti?t ki?m ???c trong ?ám tang m?.
Ngày ??u ? ký túc xá, Th?o không khóc – nh?ng ?êm ?ó, em th?c tr?ng, ôm b?c ?nh ?en tr?ng c?a m? và t? nh?: “M? không ch?t ?âu. M? ?ang ? bên trong mình.”
Th?o xin làm gia s? cho hai bé l?p 6, d?y thêm ti?ng Vi?t cho ng??i n??c ngoài vào bu?i t?i, cu?i tu?n r?a chén ? quán c?m chay. Có l?n, Th?o b? khách ch?i vì làm v? ly, ch? quán tr? 150.000 ??ng vào l??ng. Em l?ng im lau d?n, không m?t l?i ph?n kháng.
Khi b?n cùng l?p t? ch?c sinh nh?t, ?i cà phê, ?i ch?i, check-in sang ch?nh – Th?o ? nhà d?ch bài thuê ho?c ch?m bài thi th? ki?m ti?n. Có ng??i b?o Th?o s?ng quá “c? k?”, không bi?t t?n h??ng tu?i tr?. Em ch? c??i:
“Tu?i th? mình ?ã ph?i già s?m r?i. Bây gi? ph?i h?c cách s?ng cho tr??ng thành, không ph?i s?ng cho ??p ?nh.”
N?m th? 3 ??i h?c, Th?o ??t h?c b?ng ?i trao ??i ? Singapore. Nh?ng em t? ch?i.
Thay vào ?ó, em dùng toàn b? s? ti?n h?c b?ng ?? kh?i ??ng m?t d? án nh?: “L?p h?c ve chai” – m?t l?p h?c mi?n phí cho con em nh?ng ng??i lao ??ng thu gom rác, bán vé s?, l??m ve chai ? Sài Gòn. Em thuê m?t c?n nhà c?p 4 nh? trong h?m, kê vài cái bàn g?, xin l?i sách v? c? t? các b?n ??i h?c, kêu g?i tình nguy?n viên cùng d?y h?c.
Bu?i h?c ??u tiên ch? có 3 ??a tr?. Cô bé nh? nh?t – tên là G?m – h?i Th?o:
“Cô ?i, cô có cha không?”
Th?o nhìn con bé, m?m c??i:
“Cô có m?. Còn con có cô. ?? r?i.”
Ch? trong 6 tháng, l?p h?c t?ng lên g?n 30 em. Có bé 10 tu?i m?i b?t ??u h?c ch?. Có bé b? b?o hành nên s? ti?ng ?n. Có bé là tr? lang thang, s?ng ? g?m c?u. Nh?ng m?i em nh? trong l?p, khi g?i “Cô Th?o ?i”, là g?i b?ng lòng tin – th? mà chính Th?o ?ã t?ng không có su?t 12 n?m ??u ??i.
5 n?m sau ngày nh?n b?ng khen th? khoa, Th?o t?t nghi?p cao h?c, tr? thành gi?ng viên V?n h?c t?i chính tr??ng ??i h?c c?. Nh?ng cô không s?ng trong ký túc, không ? chung c? cao c?p. Cô v?n v? s?ng ? khu xóm nghèo – n?i t?ng có c?n l?u d?t ngày x?a.
M?i chi?u, sau gi? lên l?p, Th?o l?i quay v? c?n nhà nh? c?a mình, m? c?a l?p h?c mi?n phí, d?y t?i nh? t?ng nét ch?. Có hôm m?t ?i?n, cô th?p n?n d?y b?ng b?ng tr?ng nh? xíu. Có hôm t?i nh? mang c?m th?a cho cô – rau mu?ng lu?c và chút cá khô. Th?o v?n ?n ngon lành, b?o:
“Gi?ng b?a c?m c?a m? cô ngày x?a.”
M?t ngày cu?i n?m, trong bu?i h?c cu?i cùng tr??c T?t, G?m – cô bé ngày nào h?i “cô có cha không” – gi? ?ã là h?c sinh gi?i c?p qu?n, vi?t m?t lá th? nh?, run run ??a cho cô Th?o.
N?i dung th? ch? có m?t câu:
“N?u con có th? ch?n l?i ng??i sinh ra mình, thì con v?n s? ch?n cô.”
Th?o g?c ??u xu?ng bàn, khóc l?n ??u tiên sau 5 n?m. Không còn là n?i t?i h?, không còn là m?t mát – ?ó là n??c m?t c?a s? h?i sinh.
Câu chuy?n v? “L?p h?c ve chai” lan r?ng sau m?t bài ph?ng v?n c?a m?t c?u sinh viên – ng??i t?ng ???c Th?o d?y kèm mi?n phí ?? v??t qua k? thi ??i h?c. Bài vi?t nh?n ???c hàng tri?u l??t chia s?. Nhi?u nhà tài tr? tìm ??n. Có doanh nghi?p mu?n tài tr? ?? m? trung tâm, thuê m?t b?ng l?n, ??a ch??ng trình lên truy?n hình.
Th?o t? ch?i ph?n l?n. Cô ch? nh?n tài tr? sách v?, bàn gh?, không nh?n l??ng hay chi phí. Cô nói:
“L?a t? rác m?i cháy b?n. Tôi không mu?n l?p h?c này b? bi?n thành m?t n?i ‘t?o hình ?nh’. Tôi ch? mu?n b?n tr? ???c h?c.”
M?t ch??ng trình truy?n hình v? ngh? l?c s?ng m?i cô xu?t hi?n. D?n ch??ng trình h?i:
“Ch? có t?ng ??c r?ng mình ???c sinh ra trong m?t gia ?ình khá gi? h?n?”
Th?o nhìn th?ng vào máy quay, nh? nhàng:
“Tôi không c?n m?t xu?t phát ?i?m ??p, tôi c?n m?t ?ích ??n t? t?. Và m? tôi – ng??i nh?t rác – ?ã d?y tôi ?i?u ?ó.”
Bây gi?, ? phòng làm vi?c c?a cô Th?o – gi?ng viên ??i h?c tr? nh?t khoa V?n – có treo m?t b?c ?nh c?: m?t ng??i ph? n? l??m ve chai, ??i nón lá rách, c??i r?t hi?n, tay c?m m?t lon n??c xì-tin.
Bên d??i là dòng ch? n?n nót do chính Th?o vi?t:
“M? – ng??i ??u tiên d?y tôi ch? Ng??i trong ch? Nhân.”
Dù cu?c ??i có ??a Th?o ?i ?âu, tr? thành ai, cô v?n tr? v? cái l?p h?c nh? trong con h?m c?, n?i t?ng là ??ng tro tàn mà m?t ngày m?a n?, có m?t ng??i ?àn bà ?iên nh?t ???c m?t bông h?ng nh?…
Câu nói ?ó c?a m?t ??a b?n l?p 3 khi?n Th?o ??ng ch/?t l/?ng gi?a sân tr??ng. M?t em ?? b?ng vì x/?u h/?, n??c m?t không k?p r?i ?ã b? nu?t vào lòng, ngh?n l?i n?i c/? h/?ng. T? ngày hôm ?ó, ánh m?t c?a b?n bè trong l?p thay ??i h?n: có ??a nhìn em th??ng h?i, có ??a c??i khúc khích sau l?ng, có ??a thì tránh xa nh? th? em mang b?nh truy?n nhi?m. Th?o ?ã s?ng 12 n?m nh? th? – gi?a nh?ng l?i xì xào, nh?ng cái nhìn s/o/i m/ói
Nh?ng ??n hôm nay, ngày em nh?n b?ng khen th? khoa t?t nghi?p, em ch? nói ?úng m?t câu trên b?c phát bi?u mà khi?n c? h?i tr??ng h?n 1.000 ng??i r?i n??c m?t:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình ngh/èo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? b/ã/i r/ác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
Th?o không có h? ??y ?? trên gi?y khai sinh. Tên em ch? v?n v?n là “Nguy?n Th?o”, không có tên cha. M? em – bà Hai – là ng??i ph? n? l??m ve chai s?ng ? khu ? chu?t c?nh ch? ?a Kao. M?i ng??i g?i bà là “bà ?iên nh?t rác”, vì bà th??ng c??i nói m?t mình, ??u tóc r?i bù, su?t ngày ?i lang thang trong cái áo m?a rách, kéo lê chi?c xe ba gác nh? ch? ??y chai l?
Không ai bi?t rõ ngu?n g?c c?a Th?o. Ng??i ta ??n r?ng m?t ?êm m?a to n?m 2013, bà Hai nh?t ???c m?t b/é g/ái s;? sinh trong th/ùng r/ác g?n b?nh vi?n T? D?. Bà qu?n em trong bao b?, mang v? túp l?u ?m th?p c?a mình, c?t dây r?n b?ng kéo r? r?i nuôi l?n b?ng s?a h?p xin ???c t? các ti?m t?p hóa. Không gi?y khai sinh, không ai làm ch?ng, không có b?o hi?m, không có h? kh?u – Th?o l?n lên nh? m?t cái bóng l?ng l? trong xóm lao ??ng ng//hèo.
Th?o h?c gi?i t? nh?. Em mê sách v?, ??c bi?t là v?n h?c – n?i mà nh?ng nhân v?t b?t h?nh nh? mình v?n có th? s?ng t? t?, m?nh m?. Nh?ng dù em ??t bao nhiêu ?i?m 10, gi?y khen dán ??y t??ng, c?ng không xóa n?i ánh m?t dè ch?ng c?a ph? huynh và th?y cô khi th?y m? em t?i h?p ph? huynh.
“Con bé ?ó con ai v?y?”
“Nghe nói bà ?iên l??m rác ?? ra ?ó. Ch?c không bình th??ng ?âu…”
“Không cho con mình ch?i v?i nó, lây cái ngh/i?p v//ô ph//úc.”
Th?o h?c cách c??i m?m, cúi ??u chào l? phép, và không bao gi? k? gì v? gia ?ình. Nh?ng t?i v?, em v?n ôm m? trong c?n nhà d?t, ng?i h?c d??i ánh ?èn d?u, và nghe bà Hai l/?m b//?m k? ?i k? l?i chuy?n nh?t ???c “b;é c;on” trong ?êm m?a….Quý ??c gi? xem thêm trong bình lu?n???
“M? nh?t v? ch? ai, cha không có.”
Câu nói ?ó c?a m?t ??a b?n l?p 3 khi?n Th?o ??ng ch?t l?ng gi?a sân tr??ng. M?t em ?? b?ng vì x?u h?, n??c m?t không k?p r?i ?ã b? nu?t vào lòng, ngh?n l?i n?i c? h?ng. T? ngày hôm ?ó, ánh m?t c?a b?n bè trong l?p thay ??i h?n: có ??a nhìn em th??ng h?i, có ??a c??i khúc khích sau l?ng, có ??a thì tránh xa nh? th? em mang b?nh truy?n nhi?m. Th?o ?ã s?ng 12 n?m nh? th? – gi?a nh?ng l?i xì xào, nh?ng cái nhìn soi mói, nh?ng tin ??n ??c ??a v? “??a con không cha, m? nh?t v? t? bãi rác”.
Play
00:00
00:00
01:31
Mute
Play
Nh?ng ??n hôm nay, ngày em nh?n b?ng khen th? khoa t?t nghi?p, em ch? nói ?úng m?t câu trên b?c phát bi?u mà khi?n c? h?i tr??ng h?n 1.000 ng??i r?i n??c m?t:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình nghèo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? bãi rác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
Th?o không có h? ??y ?? trên gi?y khai sinh. Tên em ch? v?n v?n là “Nguy?n Th?o”, không có tên cha. M? em – bà Hai – là ng??i ph? n? l??m ve chai s?ng ? khu ? chu?t c?nh ch? ?a Kao. M?i ng??i g?i bà là “bà ?iên nh?t rác”, vì bà th??ng c??i nói m?t mình, ??u tóc r?i bù, su?t ngày ?i lang thang trong cái áo m?a rách, kéo lê chi?c xe ba gác nh? ch? ??y chai l? b?n th?u.
Không ai bi?t rõ ngu?n g?c c?a Th?o. Ng??i ta ??n r?ng m?t ?êm m?a to n?m 2013, bà Hai nh?t ???c m?t bé gái s? sinh trong thùng rác g?n b?nh vi?n T? D?. Bà qu?n em trong bao b?, mang v? túp l?u ?m th?p c?a mình, c?t dây r?n b?ng kéo r? r?i nuôi l?n b?ng s?a h?p xin ???c t? các ti?m t?p hóa. Không gi?y khai sinh, không ai làm ch?ng, không có b?o hi?m, không có h? kh?u – Th?o l?n lên nh? m?t cái bóng l?ng l? trong xóm lao ??ng nghèo.
Th?o h?c gi?i t? nh?. Em mê sách v?, ??c bi?t là v?n h?c – n?i mà nh?ng nhân v?t b?t h?nh nh? mình v?n có th? s?ng t? t?, m?nh m?. Nh?ng dù em ??t bao nhiêu ?i?m 10, gi?y khen dán ??y t??ng, c?ng không xóa n?i ánh m?t dè ch?ng c?a ph? huynh và th?y cô khi th?y m? em t?i h?p ph? huynh.
“Con bé ?ó con ai v?y?”
“Nghe nói bà ?iên l??m rác ?? ra ?ó. Ch?c không bình th??ng ?âu…”
“Không cho con mình ch?i v?i nó, lây cái nghi?p vô phúc.”
Th?o h?c cách c??i m?m, cúi ??u chào l? phép, và không bao gi? k? gì v? gia ?ình. Nh?ng t?i v?, em v?n ôm m? trong c?n nhà d?t, ng?i h?c d??i ánh ?èn d?u, và nghe bà Hai l?m b?m k? ?i k? l?i chuy?n nh?t ???c “bé con” trong ?êm m?a.
M?i ngày ?i h?c là m?t tr?n chi?n. Có hôm em b? b?n gi?u dép, v?t t?p vào thùng rác, có hôm b? ??t bi?t danh “Th?o rác”, “con ?iên con”. M?t l?n b? g?i lên b?ng ki?m tra ??t xu?t, em không tr? l?i n?i vì ?ang s?t siêu vi. C? l?p c??i r?n r?n:
“Trí thông minh nh?t t? rác mà!”
Th?y ch? nhi?m c?ng ch? nh?n m?t: “V? nhà xem l?i cách s?ng.”
Th?o ch?a t?ng trách m?. Dù bà Hai không bi?t ??c, không bi?t vi?t, nh?ng chính bà ?ã d?y em nh?ng bài h?c làm ng??i ??u tiên:
“Không ai nghèo b?ng ng??i không có lòng th??ng ng??i khác.”
“M? nh?t con t? rác, nh?ng tr?i cho con trí khôn, thì ph?i bi?t s?ng t? t? h?n ng??i.”
“Ng?ng m?t lên, con ?. Không ai ???c quy?n làm mình cúi ??u ngoài chính b?n thân.”
Có l?n, bà Hai bán ve chai ???c 40.000 ??ng, li?n mua cho Th?o quy?n sách luy?n thi ??i h?c c? rách ? ti?m sách c?. Bà x?p t?ng trang l?i c?n th?n, l?y b?ng keo dán cho ph?ng phiu. Bà nói: “M? không cho con ???c ngôi nhà, nh?ng m? cho con ???c m?t t?m b?n ??. Con ph?i t? tìm ???ng ra kh?i bãi rác này.”
N?m l?p 10, Th?o ?o?t gi?i Nh?t V?n c?p thành ph?. Bài vi?t c?a em có tên “Nh?ng ?i?u m? ch?a t?ng h?c nh?ng ?ã d?y tôi”. Bài vi?t ???c chia s? r?ng rãi trên m?ng, có ng??i tìm ??n t?n n?i h?i chuy?n. Báo chí g?i em là “n? sinh m? côi cha, s?ng cùng m? nh?t rác, h?c gi?i v??t khó”.
Th?y cô d?n nhìn em b?ng ánh m?t khác. Nhà tr??ng mi?n toàn b? h?c phí. M?t cô giáo ch? nhi?m còn l?ng l? mua cho em m?t b? ??ng ph?c m?i. Nh?ng b?n bè thì v?n có hai phe rõ r?t: m?t s? th??ng c?m, ng??ng m?; m?t s? ganh ghét, cho r?ng em “làm màu ?? ???c th??ng h?i”.
Th?o không quan tâm. Em ch? bi?t h?c. M?i ?i?m 10 là m?t viên g?ch lát ???ng cho m?. M?i k? thi là m?t tr?n chi?n ?? m? em có th? ng?ng cao ??u m?t l?n trong ??i.
N?m Th?o h?c l?p 12, bà Hai qua ??i vì tai bi?n m?ch máu não. Hôm ?ó em v?a thi xong môn V?n k? thi th? t?t nghi?p. C?m t? ?? V?n ra kh?i phòng thi, ch?a k?p c??i, thì hàng xóm g?i báo m? ngã x?u trong lúc kéo xe ve chai d??i tr?i n?ng 40 ??.
Em v? t?i nhà thì m? ?ã ?i r?i.
Tang l? không có ng??i thân, ch? có vài cô bác trong xóm th??ng tình ??n ??a ti?n. Th?o ??t t? ?? thi V?n lên bàn th?, ??c bài vi?t c?a mình cho m? nghe. Bà Hai không bi?t ch?, nh?ng em tin bà s? nghe ???c.
Th?o thi ??i h?c và ??u th? khoa ngành V?n h?c c?a m?t tr??ng ??i h?c l?n. Ngày nh?n b?ng khen th? khoa toàn kh?i, em b??c lên sân kh?u v?i mái tóc bu?c g?n, ?ôi m?t ??m l? nh?ng không r?i gi?t nào.
Và em nói:
“N?u ai trong s? các b?n t?ng x?u h? v? cha m? mình nghèo, thì hãy nh? r?ng tôi – ??a tr? b? m? nh?t v? t? bãi rác – hôm nay ?ang ??ng ?ây vì ch?a bao gi? x?u h? v? ng??i ?ã c?u mình kh?i ??ng tro tàn.”
C? h?i tr??ng l?ng ?i. R?i m?t tràng pháo tay vang lên – kéo dài mãi.
Sau l? vinh danh, nhi?u ng??i ng? r?ng Th?o s? “lên ??i” – có h?c b?ng, ???c tài tr? h?c phí, ???c giúp ?? ?? v??n lên. ?úng là em có h?c b?ng – nh?ng ch? v?a ?? ?óng ti?n h?c và ký túc xá. M? không còn n?a, túp l?u c? ? xóm lao ??ng ?ã b? gi?i t?a, không n?i n??ng t?a, Th?o b?t ??u cu?c s?ng sinh viên v?i hai b? qu?n áo, m?t ba lô rách và 500.000 ??ng ti?t ki?m ???c trong ?ám tang m?.
Ngày ??u ? ký túc xá, Th?o không khóc – nh?ng ?êm ?ó, em th?c tr?ng, ôm b?c ?nh ?en tr?ng c?a m? và t? nh?: “M? không ch?t ?âu. M? ?ang ? bên trong mình.”
Th?o xin làm gia s? cho hai bé l?p 6, d?y thêm ti?ng Vi?t cho ng??i n??c ngoài vào bu?i t?i, cu?i tu?n r?a chén ? quán c?m chay. Có l?n, Th?o b? khách ch?i vì làm v? ly, ch? quán tr? 150.000 ??ng vào l??ng. Em l?ng im lau d?n, không m?t l?i ph?n kháng.
Khi b?n cùng l?p t? ch?c sinh nh?t, ?i cà phê, ?i ch?i, check-in sang ch?nh – Th?o ? nhà d?ch bài thuê ho?c ch?m bài thi th? ki?m ti?n. Có ng??i b?o Th?o s?ng quá “c? k?”, không bi?t t?n h??ng tu?i tr?. Em ch? c??i:
“Tu?i th? mình ?ã ph?i già s?m r?i. Bây gi? ph?i h?c cách s?ng cho tr??ng thành, không ph?i s?ng cho ??p ?nh.”
N?m th? 3 ??i h?c, Th?o ??t h?c b?ng ?i trao ??i ? Singapore. Nh?ng em t? ch?i.
Thay vào ?ó, em dùng toàn b? s? ti?n h?c b?ng ?? kh?i ??ng m?t d? án nh?: “L?p h?c ve chai” – m?t l?p h?c mi?n phí cho con em nh?ng ng??i lao ??ng thu gom rác, bán vé s?, l??m ve chai ? Sài Gòn. Em thuê m?t c?n nhà c?p 4 nh? trong h?m, kê vài cái bàn g?, xin l?i sách v? c? t? các b?n ??i h?c, kêu g?i tình nguy?n viên cùng d?y h?c.
Bu?i h?c ??u tiên ch? có 3 ??a tr?. Cô bé nh? nh?t – tên là G?m – h?i Th?o:
“Cô ?i, cô có cha không?”
Th?o nhìn con bé, m?m c??i:
“Cô có m?. Còn con có cô. ?? r?i.”
Ch? trong 6 tháng, l?p h?c t?ng lên g?n 30 em. Có bé 10 tu?i m?i b?t ??u h?c ch?. Có bé b? b?o hành nên s? ti?ng ?n. Có bé là tr? lang thang, s?ng ? g?m c?u. Nh?ng m?i em nh? trong l?p, khi g?i “Cô Th?o ?i”, là g?i b?ng lòng tin – th? mà chính Th?o ?ã t?ng không có su?t 12 n?m ??u ??i.
5 n?m sau ngày nh?n b?ng khen th? khoa, Th?o t?t nghi?p cao h?c, tr? thành gi?ng viên V?n h?c t?i chính tr??ng ??i h?c c?. Nh?ng cô không s?ng trong ký túc, không ? chung c? cao c?p. Cô v?n v? s?ng ? khu xóm nghèo – n?i t?ng có c?n l?u d?t ngày x?a.
M?i chi?u, sau gi? lên l?p, Th?o l?i quay v? c?n nhà nh? c?a mình, m? c?a l?p h?c mi?n phí, d?y t?i nh? t?ng nét ch?. Có hôm m?t ?i?n, cô th?p n?n d?y b?ng b?ng tr?ng nh? xíu. Có hôm t?i nh? mang c?m th?a cho cô – rau mu?ng lu?c và chút cá khô. Th?o v?n ?n ngon lành, b?o:
“Gi?ng b?a c?m c?a m? cô ngày x?a.”
M?t ngày cu?i n?m, trong bu?i h?c cu?i cùng tr??c T?t, G?m – cô bé ngày nào h?i “cô có cha không” – gi? ?ã là h?c sinh gi?i c?p qu?n, vi?t m?t lá th? nh?, run run ??a cho cô Th?o.
N?i dung th? ch? có m?t câu:
“N?u con có th? ch?n l?i ng??i sinh ra mình, thì con v?n s? ch?n cô.”
Th?o g?c ??u xu?ng bàn, khóc l?n ??u tiên sau 5 n?m. Không còn là n?i t?i h?, không còn là m?t mát – ?ó là n??c m?t c?a s? h?i sinh.
Câu chuy?n v? “L?p h?c ve chai” lan r?ng sau m?t bài ph?ng v?n c?a m?t c?u sinh viên – ng??i t?ng ???c Th?o d?y kèm mi?n phí ?? v??t qua k? thi ??i h?c. Bài vi?t nh?n ???c hàng tri?u l??t chia s?. Nhi?u nhà tài tr? tìm ??n. Có doanh nghi?p mu?n tài tr? ?? m? trung tâm, thuê m?t b?ng l?n, ??a ch??ng trình lên truy?n hình.
Th?o t? ch?i ph?n l?n. Cô ch? nh?n tài tr? sách v?, bàn gh?, không nh?n l??ng hay chi phí. Cô nói:
“L?a t? rác m?i cháy b?n. Tôi không mu?n l?p h?c này b? bi?n thành m?t n?i ‘t?o hình ?nh’. Tôi ch? mu?n b?n tr? ???c h?c.”
M?t ch??ng trình truy?n hình v? ngh? l?c s?ng m?i cô xu?t hi?n. D?n ch??ng trình h?i:
“Ch? có t?ng ??c r?ng mình ???c sinh ra trong m?t gia ?ình khá gi? h?n?”
Th?o nhìn th?ng vào máy quay, nh? nhàng:
“Tôi không c?n m?t xu?t phát ?i?m ??p, tôi c?n m?t ?ích ??n t? t?. Và m? tôi – ng??i nh?t rác – ?ã d?y tôi ?i?u ?ó.”
Bây gi?, ? phòng làm vi?c c?a cô Th?o – gi?ng viên ??i h?c tr? nh?t khoa V?n – có treo m?t b?c ?nh c?: m?t ng??i ph? n? l??m ve chai, ??i nón lá rách, c??i r?t hi?n, tay c?m m?t lon n??c xì-tin.
Bên d??i là dòng ch? n?n nót do chính Th?o vi?t:
“M? – ng??i ??u tiên d?y tôi ch? Ng??i trong ch? Nhân.”
Dù cu?c ??i có ??a Th?o ?i ?âu, tr? thành ai, cô v?n tr? v? cái l?p h?c nh? trong con h?m c?, n?i t?ng là ??ng tro tàn mà m?t ngày m?a n?, có m?t ng??i ?àn bà ?iên nh?t ???c m?t bông h?ng nh?…